Łuszczyca

Łuszczyca (łuskowata porost) jest przewlekłą, niezakaźną, autoimmunologiczną chorobą skóry o nieznanym pochodzeniu. Jej najczęstszymi objawami jest łuszczenie się skóry (w tym skóry głowy) i obecność wysypek. Łuszczyca może powodować zmiany patologiczne w innych narządach: najczęściej dotyczy paznokci, kręgosłupa, stawów i nerek.

Choroba powoduje poważny dyskomfort psychiczny u pacjenta; ze względu na obecność defektów w wyglądzie, osobie trudno jest dostosować się do zespołu i komunikować się z ludźmi. Ciężkie formy łuszczycy mogą prowadzić do niepełnosprawności. Całkowite wyleczenie patologii jest niemożliwe. Jednak odpowiednie leczenie pozwala uzyskać stabilną remisję i przywrócić dotychczasową jakość życia.

Co to jest łuszczyca

Głównym objawem choroby jest obecność blaszek łuszczycowych - łuszczących się różowawych plam o różnej wielkości, którym towarzyszy swędzenie. Najczęściej lokalizują się na skórze głowy (mogą pojawiać się także wzdłuż linii włosów, za uszami), łokciach, kolanach, ale mogą także pojawiać się na narządach płciowych, pośladkach, dolnej części pleców i innych częściach ciała. Czasami na starych bliznach pojawiają się płytki. Różowy kolor wysypki wynika z rozszerzenia naczyń w dotkniętych obszarach.

Łuszczyca rozwija się z powodu nieprawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. W każdej warstwie naskórka (w sumie jest ich 5 - podstawna, kolczasta, ziarnista, błyszcząca i zrogowaciała) znajdują się keratynocyty (około 90% z nich w całym naskórku). W zależności od warstwy, w której się znajdują, keratynocyty pełnią różne funkcje (regeneracja, synteza keratyny lub innych białek, zapobieganie odwodnieniu skóry, ochrona dolnych warstw skóry).

Keratynocyty podlegają ciągłej odnowie. Ich synteza zachodzi w warstwie podstawnej. Następnie przenoszą się wyżej, gdzie za każdym razem pełnią nową funkcję. Dotarwszy do warstwy rogowej naskórka, tracą jądro i zamieniają się w korneocyty (osobliwe woreczki zawierające keratynę). Teraz ich funkcją jest bariera. Po przeżyciu życia korneocyty złuszczają się z powierzchni skóry. Keratynocyty żyją około 2-4 tygodni, po czym są zastępowane nowymi.

W przypadku łuszczycy, pod wpływem nieprawidłowego działania układu odpornościowego, keratynocyty zaczynają dzielić się znacznie szybciej, a ich żywotność jest zmniejszona. Następuje złuszczanie, któremu towarzyszy stan zapalny naskórka i skóry właściwej.

Łuszczyca może rozwinąć się u osoby w każdym wieku (w sumie cierpi na nią około 4% światowej populacji). Najczęściej jednak choroba występuje u osób poniżej 20. roku życia i powyżej 55. roku życia. Osoby o jasnej karnacji często cierpią na łuszczycę; wśród przedstawicieli rasy Negroidów patologia jest wykrywana znacznie rzadziej.

Przyczyny łuszczycy

Dokładne przyczyny łuszczycy nie zostały jeszcze poznane. Jednak najczęściej spotykane są 2 teorie pochodzenia tej choroby:

1. Choroba dziedziczna – uważa się, że skłonność do rozwoju łuszczycy jest przekazywana genetycznie.
2. Konsekwencja zaburzeń odporności wywołanych infekcjami, złym trybem życia, warunkami klimatycznymi i złymi nawykami.

Odniesienie! U 40% pacjentów cierpiących na tę patologię krewni również cierpieli na łuszczycę. Również bliscy krewni pacjentów często doświadczali utajonej postaci łuszczycy, objawiającej się zmianami w strukturze naczyń włosowatych.

Najczęściej „bodźcem” do rozpoczęcia rozwoju łuszczycy jest przeciążenie emocjonalne (w 50% przypadków), ogniskowe infekcje, zaburzenia metaboliczne, cukrzyca, choroby wątroby i stosowanie niektórych leków (najczęściej glikokortykosteroidów, beta-blokerów, soli litu).

Istnieją inne czynniki, które „wywołują” chorobę lub powodują jej zaostrzenie:

• Urazy, złamania.
• Odmrożenie.
• Oparzenie słoneczne.
• Palenie tytoniu.
• Nadużywanie alkoholu.
• Otyłość.
• Uszkodzenie skóry przez chemikalia.
• Alergie pokarmowe.
• Inwazje pasożytnicze.
• Ciąża i poród.
• Inne choroby skóry - egzema, zapalenie skóry.

Odniesienie! Powszechnie wiadomo, że łuszczyca nie jest chorobą zakaźną. Rozwój patologii u osób, których bliscy krewni cierpią na tę chorobę, tłumaczy się predyspozycjami genetycznymi. Łuszczyca nie jest przenoszona z osoby na osobę.

Rodzaje i etapy łuszczycy

Istnieje wiele postaci łuszczycy, ale niektóre z nich są najczęstsze:

1. Powszechna łuszczyca rozwija się najczęściej. Charakteryzuje się obecnością swędzących blaszek o łuszczącej się powierzchni na skórze. Również w tej formie często obserwuje się przebarwienia paznokci i pojawianie się na nich małych białych plam. W niektórych przypadkach (w zaawansowanych stadiach) paznokcie odsuwają się od łożyska paznokcia.
2. Łuszczyca kropelkowata objawia się niewielką wysypką, zlokalizowaną głównie na klatce piersiowej i plecach. Wysypce towarzyszy swędzenie w obszarach dotkniętych skórą. Zwykle objawy choroby znikają po 4-6 miesiącach i już się nie pojawiają. Jednakże u pacjenta może później rozwinąć się inna postać łuszczycy. Dzieje się tak mniej więcej w połowie przypadków. Łuszczyca kropelkowata występuje zwykle u dzieci i młodzieży. Często rozwija się w wyniku infekcji, najczęściej po infekcji bakteryjnej gardła.
3. Odwracalna łuszczyca dobrze reaguje na leczenie, czasem udaje się osiągnąć stabilną remisję bez nawrotów. Czerwone, płaczące blaszki pojawiają się tylko w niektórych częściach ciała, w fałdach i nie rozprzestrzeniają się dalej. Zazwyczaj wysypki pojawiają się w okolicy pachwin lub pod gruczołami sutkowymi, także pod pachami. Odwracalna łuszczyca rozwija się najczęściej u starszych pacjentów.
4. Łuszczyca krostkowa jest poważną i niebezpieczną formą. W niektórych przypadkach rozwija się szybko i nagle. Charakteryzuje się pojawieniem się pęcherzy z ropną zawartością na podeszwach i dłoniach, następnie dotknięta skóra gęstnieje i zaczyna aktywnie się złuszczać. Później wysypka rozprzestrzenia się na duże obszary. W zaawansowanych przypadkach może dojść do zajęcia skóry całego ciała. Łuszczyca krostkowa może zagrażać życiu pacjenta. Dotyka głównie osoby dorosłe.

Łuszczyca rozwija się w 3 etapach:

1. Postępowy.
2. Stacjonarny.
3. Regresyjny.

Etap progresywny charakteryzuje się pojawieniem się licznych wysypek guzkowych i ich rozprzestrzenianiem się na nowe obszary ciała. Płytki stopniowo powiększają się.

Na etapie stacjonarnym pojawienie się wysypek ustaje. Istniejące płytki przestają się powiększać, ale na całej dotkniętej powierzchni rozpoczyna się aktywne złuszczanie.

Na etapie regresji płytki stają się gęstsze, ich elementy rozpuszczają się, zmniejsza się łuszczenie się. Następnie w miejscu wysypki pozostają plamy pozbawione pigmentu.

Odniesienie! Łuszczycę można również klasyfikować ze względu na sezonowość: w zależności od rozwoju zaostrzeń wyróżnia się postać letnią i zimową. Najczęściej nawroty nadal częściej występują w okresie jesienno-zimowym niż wiosenno-letnim.

Objawy łuszczycy

Objawy łuszczycy to:

• Różowe wysypki lub białe plamy pokryte łuskami.
• Swędzenie w dotkniętych obszarach.
• Zmiany naczyniowe.
• Objawy stanu zapalnego w dotkniętych tkankach.
• Pogorszenie wyglądu i kondycji paznokci.

Odniesienie! U około 1 na 10 pacjentów zapalenie stawów rozwija się w wyniku łuszczycy. Dlatego konieczne jest jak najwcześniejsze rozpoczęcie leczenia, aby zapobiec rozwojowi powikłań.

Diagnostyka

Łuszczyca ma bardzo charakterystyczny obraz kliniczny, dlatego rozpoznanie zwykle nie jest trudne. Jeśli zeskrobujesz grudki (płytki), obserwuje się 3 główne zjawiska:

1. Plama stearyny - przy lekkim zeskrobaniu złuszczanie nasila się, a wysypka staje się podobna do zmiażdżonej kropli stearyny.
2. Folia końcowa - jeśli usuniesz łuski z powierzchni płytki, ma ona błyszczącą, wilgotną powierzchnię.
3. Krwawa rosa - jeśli zarysujesz błonę końcową, pojawią się na niej punktowe kropelki krwi.

W niektórych przypadkach do analizy w celu diagnostyki różnicowej pobierany jest kawałek martwej skóry.

Leczenie łuszczycy

Głównym celem środków medycznych nie jest wyleczenie pacjenta (ponieważ jest to niemożliwe), ale osiągnięcie stabilnej remisji. Prowadzone jest kompleksowe leczenie, którego plan opracowywany jest w zależności od przebiegu choroby u konkretnej osoby. Obejmuje:

• Miejscowa terapia lekowa - maści, kremy, szampony, aerozole, balsamy.
• Ogólna terapia lekowa - zastrzyki leków przeciwhistaminowych, uspokajających, witamin, leczenie lekami immunosupresyjnymi, cytostatykami, retinoidami, hormonami kortykosteroidowymi.
• Terapia podtrzymująca - pacjentowi przepisuje się promieniowanie ultrafioletowe wraz z przyjmowaniem środka dermatotropowego.
• Zastosowanie metod detoksykacji - wyznaczenie immunomodulatorów, procedury oczyszczające krew.
• W niektórych przypadkach przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

W przypadku zdiagnozowania chorób współistniejących należy je również leczyć.

Styl życia z łuszczycą

Pacjent musi wziąć pod uwagę, że leczenie choroby będzie trwało przez całe jego życie. Pod wieloma względami czas trwania remisji zależy od tego. Ważne jest, aby porzucić złe nawyki (palenie, picie alkoholu). Konieczne jest także przestrzeganie diety. Wyklucz z diety owoce cytrusowe, pełne mleko, czekoladę, miód, jajka, żywność zawierającą czerwony pigment (truskawki, arbuzy) i inne produkty spożywcze, które mogą wywoływać rozwój reakcji alergicznych. Wskazane jest również unikanie potraw pikantnych, tłustych, smażonych, wędzonych, bogatych w buliony mięsne i rybne. Wykluczone są przyprawy: ketchup, majonez, musztarda itp. Należy ograniczyć spożycie cukru i soli. Warto zwrócić uwagę na produkty zawierające błonnik, kwasy Omega, witaminy A, E, C, z grupy B, a także cynk i wapń.

Poniższe proste środki pomogą złagodzić ten stan:

• Odmowa długotrwałego przebywania w wodzie – rzadziej należy pływać i kąpać się, zaleca się krótki prysznic.
• Twarde ściereczki należy zastąpić miękką gąbką lub ściereczką bawełnianą, a zwykłe mydło produktem o neutralnym pH.
• Po prysznicu nie należy wycierać, lecz poklepać skórę ręcznikiem – zapobiegnie to uszkodzeniu płytek i nasileniu swędzenia.
• Po zabiegach wodnych skórę należy nawilżyć kremem.
• Konieczne jest preferowanie przestronnej, lekkiej odzieży wykonanej z miękkich naturalnych tkanin, ponieważ nacisk elementów odzieży na skórę może wywołać rozwój nowych wysypek.
• Swędzenie często zmusza pacjenta do drapania, co może spowodować uszkodzenie skóry – aby uniknąć nowych uszkodzeń, lepiej obciąć paznokcie na krótko.
• Należy unikać wysuszania skóry, dlatego korzystne będzie unikanie klimatyzacji i nawilżania powietrza w pomieszczeniach.
• Chociaż opalanie może być korzystne w przypadku łuszczycy, nadmierna ekspozycja na światło ultrafioletowe może zaostrzyć chorobę – należy skonsultować się z lekarzem w sprawie schematu ekspozycji na słońce.
• Należy unikać ryzyka podrażnienia skóry.
• Skaleczenia i rany mogą powodować pojawienie się nowych wysypek, dlatego należy się przed nimi chronić.
• Stres jest częstą przyczyną zaostrzenia choroby, dlatego też, jeśli to możliwe, należy unikać sytuacji traumatycznych.
• Należy unikać braku aktywności fizycznej (bezczynności) – umiarkowana aktywność fizyczna korzystnie wpłynie na kondycję całego organizmu.

W przypadku pogorszenia się samopoczucia należy natychmiast zgłosić się do lekarza, aby zapobiec przekształceniu się choroby w poważniejsze stadium lub wystąpieniu powikłań.